Hồn Đại
Việt tại Montreuil
(do Đoàn
Văn Nghệ Sĩ Văn Bá & Câu Lạc Bộ Văn Hóa Paris tổ chức ngày
09/11/2003)
Lê
Mộng Nguyên
Tôi nhận được thư đề
ngày 17/03/2003 của Bác sĩ NGUYỄN Văn-Bá như sau : Kính gởi nhạc sĩ
Hàn lâm Lê Mộng Nguyên. Được nhà báo Bình Huyên cho biết nhạc sĩ có
cho thâu vào băng các bản nhạc đã sáng tác. Xin nhạc sĩ gởi cho một bản vì tôi rất
thích nhạc Lê Mộng Nguyên... Sau khi nhận được CD Ca Khúc Kỷ Niệm
Lê Mộng Nguyên (do tác giả tự làm, không bán), Bs Kịch tác gia cho biết cảm
tưởng (30/03/2003) : Cảm ơn nhạc sĩ đã tặng cho CD. Tôi và bà xã
lấy làm hứng thú chăm chú nghe trong một giờ những nhạc khúc du dương.
Từ lâu chúng tôi chỉ biết có bài Trăng Mờ Bên Suối. Hôm nay được
nghe những bài khác, lấy làm khâm phục tài của nhạc sĩ... Và nhất
là bức thư bằng tiếng Pháp của phu nhân Sylviane NGUYỄN cùng một
ngày : Cher Monsieur. J.ai écouté
le CD de vos oeuvres enregistrées au Canada et j.ai découvert, au-delà du célèbre
morceau Lune vague au bord du ruisseau, beaucoup d.autres chansons mélodieuses,
dont celles sur Hué et Dalat en particulier. Merci pour votre amabilité et toutes nos
félicitations pour votre talent si fécond. Je ne suis pas surprise que vous soyez connu
au Vietnam où en aout 2002, j.ai rencontré Madame Tôn Nữ Hỷ Khương, Monsieur Khai
Trí et la directrice du restaurant Ba Miền, belle-soeur du célèbre chanteur Trịnh
Công Sơn, qui tous louent vos qualités musicales... Với những lời rất
thành thật thốt tự đáy lòng, anh chị Văn Bá đã làm tôi xúc động và
ngay từ lúc được giấy yêu cầu tham dự tích cực vào buổi sinh hoạt Văn
Học & Nghệ Thuật hồn đại Việt tại Montreuil (ngoại ô Paris), do anh chị Văn
Bá đồng tổ chức với nhà thơ Đỗ Bình (Câu Lạc Bộ Văn Hóa Paris),
tôi đã không ngần ngại nhận lời...
Hơn nữa, tôi đã có dịp thưởng thức những vở kịch
của VB : Lưu Bình Dương Lễ và Hồn Trương Ba ma anh hàng thịt
được trình diễn nhiều lần tại Pháp (lần cuối trong ngày Văn Hóa
Lyon 14/09/2003 mà tôi được mời diễn thuyết về Trăng Mờ Bên Suối, Qua Dòng Ký Ức Của Sông Nước Năm Xưa...).
Lần này, trong chương trình, ngoài LBDL , có thêm vài đoạn trích Lệ Chi
Viên (Nguyễn Trãi và Thị Lộ) và nhất là Cổ Loa : Trọng Thủy
Mỵ Châu mà nhân dịp chuyện thần tiên này tôi đã chú thích nhiều lần trên nguyệt san Nghệ Thuật
(Montréal) trong màn kịch nhạc Mỵ Châu Trọng Thủy của Lê Mộng
Nguyên : ... Tình yêu lãng mạn có
thể đi đến tận cùng, cực hạn, nghĩa là đến phản bội (hay phụ phàng,
phụ ước), nhưng lúc nào cũng với một tâm hồn vô tội, tinh khiết ...
Màn ca kịch ngắn được viết vào khoảng năm 1947, nghĩa là hai năm trước
Trăng Mờ Bên Suối, lúc tôi vừa ra khỏi tuổi ấu thơ thường say mê đọc
đi đọc lại lịch sử nước nhà. Tôi quyết chọn giữ mối tình bất diệt
giữa Trọng Thủy và Mỵ Châu dưới đời nhà Thục để làm hứng cảm
cho bài hát. Hơn nữa thời ấy có thể xem như là nguồn gốc nước ta mà
cũng là khởi thủy cuộc diễn tiến của dân tộc Việt Nam. Đoạn I
của bài ca diễn tả oan hồn Mỵ Châu hiện lên rất mờ ảo sau khi bị
cha già chém :
Chiều dần buông
trong khói sương chiều vương
Ngày tàn mơ
nhắc chi thêm buồn lòng ta
Nhìn xem
trăng lên vờn ánh sương ngà
Chàng nơi
đâu, bóng chàng đâu ? em mong chờ !
Hận một đời thôi
từ nay giấc mơ xưa còn tìm đâu, bóng em phai mờ
Trong Đoạn II :
Mặc xiêm giáp cởi trên mình ngựa, Trọng Thủy theo dấu lông ngỗng của
vợ rắc. Đến núi Mộ Dạ đuợc tin nàng chết, chàng buồn rầu, xuống
ngựa, than khóc tìm lại dấu người xưa :
Chiều nay đi theo vết nàng đâu đây
Dừng cương
ta trông chim chiều xa bay
Bóng
nàng đâu ? Bóng nàng đâu ? Ta mong em bao ngày, nào
em đâu ?
Hàng thùy dương vương
sầu đau ôm hờn, đôi ta biệt ly sầu
Mỵ Châu ơi ! Bóng nàng
đâu ? Bóng nàng đâu ? Ta
mơ rồi !
Từ nay
dưới suối vàng, tình yêu thôi lìa tan !
Tình ngàn năm thôi từ nay vết dấu xưa còn tìm đâu, bóng ai phai
mờ
Nhà văn, TS
Hàn lâm Thái Văn Kiểm (hiện diện trong cử tọa cùng với phu nhân) được
mời lên nói đôi lời chúc tụng Đoàn Văn Bá và nhất là Bs soạn kịch
gia và phu nhân Sylviane (đã nhiều lần làm thuyết minh bằng Pháp ngữ một
cách duyên dáng, rõ ràng). TS Thái Văn Kiểm nhấn mạnh vào sự khác biệt
giữa cung (arc) và nõ (arbalète) trong thần thoại An Dương
Vương. Sau đây là đoạn trích vở kịch một hồi, bốn cảnh lưu bình dương lễ của VĂN BÁ, Bác sĩ nhãn khoa,
nguyên giảng nghiệm viên tại trung tâm nghiên cứu khoa học quốc gia Pháp.
Nhân vật : Lưu Bình (Lê Vinh Quang, luật gia) ; Dương Lễ (Văn Bá) ;
Dương Lễ phu nhân (Lệ Sương, Dược sĩ) ; Châu Long (Lệ Châu, Dược
sĩ) ; Quân hầu ; Quang cảnh : Công đường của thái thú Dương
Lễ. Cảnh 1, Kéo màn lên : Duơng Lễ ngồi giữa công
đường : Ta, thái thú Dương Lễ, từ ngày trấn nhậm hạt này, mưa
thuận gió hòa, dân lành an cư lạc nghiệp, trộm cướp tiêu trừ, quan lại
tham ô cũng dứt. Quân hầu đi vào chấp tay
cúi đầu : Bẩm thượng quan, có tân khoa Lưu Bình đến thăm. Dương
Lễ : Quân bây, hãy trải chiếu điều từ cổng vào đến đây, và
binh sĩ làm hàng rào danh dự, bồng súng đón tiếp tân khoa theo đúng nghi lễ
dành cho một vị trạng nguyên. Cảnh 2, Lưu Bình bước vô ;
Dương Lễ đứng lên cúi đầu thưa : Tiểu đệ là Dương Lễ lấy
làm hân hạnh được chào mừng trạng nguyên đại huynh. Lưu Bình cười
gằn : Người còn nhớ Lưu Bình này à ?... Dương Lễ : Đại
huynh ơi ! Sông dầu cạn, núi dầu mòn, mối tình huynh đệ vẫn còn như
xưa... Lưu Bình : A, người
còn nhớ ! Thế mà ta chẳng may bị sa sút, đến tìm người hầu mong
được giúp đỡ thì người cho quân hầu ra bảo rằng : quan tôi đang
ngơi. Ngươi lệnh quân hầu dọn cho ta một chén cơm hẩm với một quả cá
thiu, ăn chưa kịp xong thì ngươi lệnh quân hầu đuổi ra khỏi cửa và
nói thêm rằng : Bần tiện chi giao bất khả vong. Dương Lễ : Thưa đại
huynh, đó là một sự hiểu lầm... chẳng qua là một sự ngộ nhận. Lưu
Bình : Người muốn diễu với ta. Người muốn nhạo ta đấy hả ? Dương Lễ : Xin đại huynh bớt cơn thịnh
nộ để cho tiểu đệ được phân giải. Quay lại bảo quân hầu : Quân
bây vào trong mời phu nhân ra đây. Cảnh 3, Dương Lễ phu nhân
bước vào, chấp tay cúi đầu : Tiểu muội xin kính chào trạng nguyên đại
huynh. Lưu Bình : Hừ, trạng nguyên đại huynh ! Vợ chồng nhà ngươi
chỉ là một phường giả dối. Ngươi đã quên chén cơm hẩm, quả cá thiu
và cốc nước lã ngày xưa rồi chăng ? Dương Lễ phu nhân : Thưa đại
huynh, tiểu muội và phu quân làm thế nào quên được việc ấy, nhưng chẳng
qua là tiểu muội và phu quân muốn cho đại huynh tỉnh ngộ, từ bỏ người
nơi xa hoa phù phiếm, cuộc vui đầy tháng nụ cười suốt đêm, để chí
công đèn sách. Lưu Bình :... Nếu ta không may mắn gặp được nàng Mạnh
Thường Quân lo cơm áo và giúp ta đèn sách, thì giờ này ta đã trắng xương
rồi ... (Có tiếng hát từ xa) Đôi ta kết chặt dải đồng, Dầu
chưa chăn gối tình thâm đã nồng, Quanh năm buôn bán ven song, Sách đèn cơm
áo cho chồng em lo, Em thường khuyên nhủ nhỏ to, Xôi kinh nấu sử để chờ
hội thi, Mai sau trúng tuyển khoa kỳ, Kiệu chàng võng thiếp vinh qui về
làng. Lưu Bình : Quái lạ ! Giọng ca này, bài hát này ! Đúng là nàng rồi
! Tạo sao nàng lại ở đây ? ... Dương
Lễ phu nhân : Quân bây mời hiền muội của ta ra đây. Cảnh 4,
Châu Long bước vào : Tiện thiếp xin kính chào quan trạng. Lưu Bình : Trời
ơi nàng ! Sao Nàng ở đây ? Từ hôm yết bảng nàng bỏ đi đâu, cho tôi
tìm nàng khắp nơi ! Châu Long chỉ vợ chồng Dương Lễ : Xin giới
thiệu cùng quan trạng, hiền tỷ và hiền
huynh của thiếp. Lưu Bình : Ối thôi ! Bây giờ tôi mới rõ. Tôi đã
hiểu lầm hai người bạn tốt của tôi.
Hiền huynh và hiền tỷ ơi ! Dẫu tôi đầu thai nã kiếp, tôi chưa trả hết
nợ này. Tấm lòng vàng kia tôi xin ghi tạc đến muôn đời . Dầu muôn kiếp
chưa thôi. Tôi chỉ xin hiền huynh và hiền tỷ cho phép tôi được vầy duyên
với Châu Long. Đó là tình nặng, đó là ơn sâu...
Với những lời bình dị, không
cầu kỳ, không khách sáo, Biên Đạo Văn Bá đã chiếm đóng tâm hồn cử
tọa qua ba màn cảnh Lệ Chi Viên, Cổ Loa : Trọng Thủy Mỵ Châu (Văn Đức,Lâm
Vinh,Ngọc Hiến ... ) và nhất là màn cuối Lưu Bình Dương Lễ. Các nghệ sĩ
trong Đoàn: Văn Bá, Lê Vinh Quang, Lệ Châu, Lệ Tuyết, Lệ Sương, Kim Hoa,
Như Trúc và Sylviane Nguyễn vân vân đã làm nổi bật những mối tình oan
trái và đau khổ trong hai màn kịch đầu nhưng hài lòng trong kết cục đầy
hạnh phúc của tình bạn và của hai kẻ xa nhau nhưng nay được sum họp bất
ngờ, mãi mãi. Hơn nữa, Nụ Cười (Gandhi) do Kim Hoa đọc và Như Trúc
diễn ngâm bản dịch của Văn Bá, đã đem lại hạnh phúc cho mọI người
: Nụ cười có tốn chi đâu / Người
cho không thiệt, Người thu thêm / Nụ
cười không thoáng qua mau / Đôi khi
hình ảnh in sâu trí người / Không ai
có thể tự hào / Giàu sang phú quí cần
đâu tiếng cười / Dẫu rằng cơ cực
hơn người / Cũng đừng nên bảo ta cười
cho ai / Cười cho tổ ấm nhà êm / Cho tình thân hữu càng thêm vững bền / Cho người mệt mỏi nghỉ yên / Cho người
nản chí được lên tinh thần... vân vân.
Trong màn tâm
tình của tác giả về những giaì điệu trữ tình quê hương giưa hai thế
hệ nhạc sĩ xưa và nay với sự góp mặt của các nhạc sĩ: Xuân Lôi, Lê
Mộng Nguyên, Trịnh Hưng, Mạnh Bích và Linh Chi, Trang Thanh Trúc, nhà thơ Đỗ
Bình điều khiển chương trình bắt đầu giới thiệu từng mỗi nhạc sĩ
lão thành cho cử tọa và sau đó hai nhạc sĩ thuộc thế hệ trẻ, những mầm
non đang lên, nẩy nở.
Về Phần Văn
Nghệ : Phụ trách Âm thanh và Piano
Trần Văn Toàn, Ánh sáng Ngọc Lam, Sáo Trần Tam Nguyên, Đàn bầu Xuân Lôi,
Guitare Ngọc Bích, dưới sự điều khiển chương trình của nhà thơ Đỗ Bình
(MC) và sau khi Ban Tổ Chức đồng ca Hồn Đại Việt ... Tình Hoài
Hương của Phạm Duy được nữ ca
sĩ Đỗ Quyên với giọng soprano léger trình bày trong lúc Thúy Hằng (phu
nhân Đỗ Bình) đơn ca như réo rắt Tiếng Sáo Chiều Quê của Thu Hồ
, tiếng sáo lâng lâng như tình yêu của người bạn quá cố : Chiều vương
sáo êm du say hồn quê / Gió vi vu lay tình quê / Lòng tha thiết mong ngày về
/ Chiều quê, tình quê, nào ai đang vui nắn khúc say mơ : Mơ tiếng tiêu đây
hồn núi sông / Ai lắng nghe theo giòng nước trong, chiều quê ? ... Kế
đó, Đường Về Quê Hương của Lam Phương do nữ ca sĩ Hải Yến với
giọng thánh thót như chuông vàng, đã làm xúc động hơn một quả tim. Tôi
biết Hải Yến cách đây đã lâu, rồi từ dạo ấy bặt tin tức, nay nghe
lại thật là một hạnh phúc không bờ bến, một hạnh phúc thanh tao. Nhưng
cặp nghệ sĩ đã làm tôi ngạc nhiên nhất, vui sướng nhất là đôi
uyên ương Phạm Đình Liên và Minh Cầm . Hôm nay có lẽ là lần đầu tiên tôi được nghe một giọng ca của
Minh Cầm vừa đúng với tâm hồn, đúng với tình cảm, đúng với trạng
thái trong Tình Nghê Sĩ của Đoàn Chuẩn Từ Linh, với đàn đệm
guitare espagnole rất thích hợp của
phu quân Phạm Đình Liên. Nỗi Lòng Người Đi của Anh Bằng do
Philippe đơn ca với giọng hát lão luyện nhưng đầy ý thơ và nhạc tính,
đã làm rung động tất cả mỗi một người.
Nhạc sĩ Xuân Lôi tên thật
là Phạm Xuân Lôi sinh năm 1917 tại Hà Nội trong một gia đình nhạc sĩ là
thân phụ Phạm Xuân Trang... Ông thành lập ban nhạc Lôi Tiên, đàn cho ban
Bích Hợp. 1949-1950, ông lênThái Nguyên và gia nhập ban văn hóa vụ do trưởng
ban Nguyễn Tuân điều khiển. Trong không khí tự do hồi ấy, ông được làm
quen với những văn nghệ sĩ nổi tiếng như Phan Khôi, Văn Cao, Đào Duy Anh,
Nguyễn Đình Thi, Đoàn Phú Thứ, Nguyễn Xuân Khoát, Tô Vũ, Canh Thân, Lê Mộng
Long, Quốc Vũ... 1953, ông vào Nam , chơi nhạc ở các vũ trường Sài Gòn
trong lúc ông sáng tác đến hàng trăm bản nối tiếng... đươc các nữ ca
sĩ Kim Thu và Ngọc Xuân v. v. trình bày hôm nay.
Nhà thơ Đỗ Bình nhắc
đến Lê Mộng Nguyên, một nghệ sĩ, một Hàn lâm viện học sĩ, một giáo
sư đại học, môt luật sư đã từng vang bóng một thời ... nhưng hôm nay,
anh chỉ muốn nói một khía cạnh : nhạc sĩ tác giả Trăng Mờ Bên Suối
và Chiều Vàng Năm Xưa. Về TMBS, ông Chủ tịch CLBVH Paris tự hỏi tại sao
LMN làm được một khúc ca trở thành bất hủ ngay lúc tác giả đương thời
thanh xuân ? Bởi vì trong TMBS, lời thì là lời thơ mà ý thì là ý nhạc,
tất là anh Lê Mộng Nguyên đã bắt được cái tính nhạc ở trong thơ. Và
cái bài thơ ấy chỉ được phổ một lần mà thôi... Vậy thì có bao nhiêu người phổ nhạc chỉ bắt cái âm, cái thanh nhưng họ không
bắt cái hồn của bản nhạc; hồn của bản nhạc là tính nhạc. May thay
anh LMN cũng là một thi sĩ, do đó anh tự phổ và chính sự phổ đó đã
đem bản nhạc của anh đứng chung với các nhà nhạc lớn ở Việt nam như
Thẩm Oánh, Dương Thiệu Tước, Văn Cao... , tất cả những bậc đàn anh, bậc
thầy đó đã làm những ca khúc để lại cho đời (trích lời ĐB đã
nói trong Chiều Tha Hương 03/06/2000 tại Viện Đông Á Paris : x. Nghệ Thuật
số 77 th. 08-2000).
Anh Đỗ Bình xin lỗi chỉ
nhấn mạnh hôm nay đến hai tác phẩm Trăng Mờ Bên Suối (1949) và Chiều
Vàng Năm Xưa (2001) mà thôi mặc dầu Lê Mộng Nguyên là tác giả của nhiều tác phẩm nổi tiếng khác như Bài
Thơ Huế, Nhớ Huế, Mỵ Châu Trọng Thủy, Mơ Dà Lạt, Một Chiều Thương
Nhớ, Hoàng Hoa Thôn, Quê Tôi, Việt nam Thắm Tươi, Ly Hương, Xuân Tha Hương,
vân vân... Theo thi sĩ Đỗ Bình , Lê Mộng Nguyên đã đạt mực tối cao của
nhạc lý trong hai bài nói trên và nhất là trong Chiều Vàng Năm Xưa mà theo nữ ca sĩ Tuyết Dung là hậu
của Trăng Mờ Bên Suối. Không bao giờ một nhạc sĩ đã đi thấu tâm hồn
và tri thức của tuyệt mỹ như trong bài CVNX và theo nhà thơ Đỗ Bình, nhạc
sĩ Lê Mộng Nguyên đã gom góp tất cả tơ lòng trong một bài mà có thể
nói là bất hủ, ngang hàng với TMBS cùng một tác giả.
Chiều Vàng Năm
Xưa được nữ ca sĩ Tuyết Dung trình bày ...
với giọng hát nữ trầm nhất, chữ Pháp gọi là Voix de Contralto nghĩa
là tương đương với giọng nam Voix de
Basse, và cách trình bày thông minh (hình dáng thướt tha trong tà áo Việt
Nam sáng chói), giọng hát truyền cảm, tuyệt vời, liêu trai ... đã làm
xúc động và rung động con tim của mọi người (không phân biệt tuổi
tác) trong cử tọa. Trăng Mờ Bên Suối được
ca sĩ Bs Phạm Đăng Thiện, với giọng Ténor (giọng nam tối cao) và nhất
là giọng cao mạnh (chữ Pháp gọi là Fort Ténor hay Ténor de Grand Opéra),
trình bày một cách huy hoàng nhưng tâm hồn tế nhị trong một hứng cảm dạt
dào. Kế đó, như chương trình đã định trước, ca sĩ Phạm Đăng (bút hiệu
của Bs Phạm Đăng Thiện trong giới ca nhạc) trình bày Thu Trên Sông
Seine (Thơ Vương Thu Thủy, Nhạc Lê Mộng Nguyên) với đàn đệm synthétiseur
Trần Văn Toàn... rất hấp dẫn, rất cảm động... Ca sĩ Phạm Đăng vừa mới cho ra 1 CD Nỗi
Đam Mê Muộn Màng (sau CD đầu 10 Tình Khúc Đắm Say) cũng với 10
tình ca rất lãng mạn, rất buồn tha thiết của nhiều tác giả lừng danh.
Trong bốn nhạc
sĩ lão thành mà nhà thơ Đỗ Bình muốn giới thiệu cho khán thính giả
Chiều Văn Hóa Hồn Đại Việt tại
Montreuil, sau Xuân Lôi và LMN lẽ dĩ nhiên có Trịnh Hưng mà TB Đại Chúng (số 103, 01-15 th. 08-2002)
tóm tắt tiểu sử như sau : Trịnh Hưng lấy tên thật làm bút hiệu, nhưng
trong căn cước mang tên là Nguyễn Văn Hưng, sinh năm 1930 tại Hà Nội, quê
quán Bắc Ninh. 1945-1953 theo kháng chiến chống thực dân Pháp, đội phó văn
công Trung Đoàn Thăng Long. 1954 hồi cư về Hà Nội, sau đó di cư vào Nam
và mở lớp dạy nhạc qua bộ môn : Đàn, luyện giọng và sáng tác. Bắt
đầu sáng tác từ năm 1950, nhưng mãi đến năm 1956 mới được công chúng
đón nhận qua những ca khúc quê hương : Lối Về Xóm Nhỏ, Tôi Yêu, Lúa
Mùa Duyên Thắm, Trăng Soi Duyên Lành, Tình Thắm Duyên Quê... Sau năm 1975 bị
kẹt lại, nhạc sĩ Trịnh Hưng đã bị bắt đi tù hết 8 năm, vì sáng tác
nhạc phẩm Ta Quyết Tâm Giết Lũ Hồ để phản đối chế độ CS.
Sau khi mãn tù 1990, Trịnh Hưng được gia đình bảo lãnh sang Pháp. Ra hải
ngoại ông vẫn tiếp tục sáng tác nhạc và đã cộng tác với nhiều tạp
chí văn học ở hải ngoại qua nhiều thể loại. Bài Lối Về Xóm Nhỏ được nổi tiếng nhất, được nhiều
người biết nhất, hôm nay được ca sĩ Kim Thu (vừa xuất bản CD Tình
Hoài Hương) trình bày với giọng hát lão luyện của một nhà nghề nữ
đã từng hát trong những đêm dạ vũ VN. Trịnh Hưng vừa xuất bản Tập
nhạc tôi yêu Tình Khúc
Dân Ca Quê Hương Việt Nam ra mắt trong Chiều
vinh danh nhạc sĩ Trịnh Hưng tại FIAP ngày 05/10/2003 do Thư Viện Diên Hồng
tổ chức với lời Tựa của Ns Lê Mộng Nguyên có đoạn nói về bài ca
được quần chúng thích nhất :... Lối Về Xóm Nhỏ viết theo một
nguồn cảm hứng dạt dào đối với quê hương (là cả một Symphonie
pastorale) cũng dựa trên cung ré majeur (như bài Tôi Yêu) nhưng theo
lối hành nhạc Cha-Cha-Cha (Trịnh Hưng với bản này và 5 bản khác...
thuộc về những nhạc sĩ khai sáng vào cuối thập niên 50 qua 1960 và vài năm
sau đó, một loại nhạc đượm tình dân tộc mà giới bình dân dán tên
là dân ca Mambo :
Về thôn xưa ta hát
khúc hoan ca / Ngọt hương lúa tình quê thêm đậm đà / Dào dạt bao tình thương
trong mái lá / Bờ dâu xanh cô gái hát êm êm / Tầm mai chín gởi anh dâng mẹ
hiền / Lòng già thêm hơi ấm khi chiều lên ...
Sinh năm 1929, nhạc sĩ Mạnh
Bích là giáo sư Pháp văn dưới chế độ Cộng Hòa VN tại Marie Curie, Jean
Jacques Rousseau, La Salle Taberd, Fraternité, Institut Francais v. v. Các thầy nhạc
đầu tiên của MB là Ns Văn Giảng, Ưng Lang và tiếp đó là với các nhạc
sư Grégor và Vincent dIndy ở Đà Lạt. 1975 : ông bị cộng sản bắt đi tù
cải tạo sau khi thất bại cuộc vượt biên với gia đình. Qua Pháp năm
1981 nhờ sự bảo lãnh của chính phủ Pháp, ông hiện là giáo sư hưu trí
văn chương Pháp tại Taverny và Le Bourget (Académie de Versailles). Thôn Trang
do Mạnh Bích sáng tác năm 1958 (Lời của Nguyên Diệu) là tác phẩm
tiêu biểu của tác giả, được quần chúng yêu thích nhất. Bài này được
ca sĩ Ngọc Xuân trình bày Chiều Văn Hóa, một cách duyên dáng, quê mùa...
Trong CD Mạnh Bích vừa ấn loát : Riêng bản Thôn Trang được trình bày hai
lần, mở đầu và kết thúc, với hai cặp ca sĩ tài tử Quang Linh-Vân
Khánh và Bích Lộc-Cao Duy... (Bình Huyên). Mạnh Bích từ 1990 là một văn
sĩ, một triết gia (Tam Giáo và Việt
Tính, 2001) nhiều hơn là nhạc sĩ :Giòng Sông Trầm Lặng,1997; bằng
tiếng Pháp : Le Viet Nam crucifié - 2000 mà tôi đã khen ngợi trên nhiều
báo chí, v.v., và Lá Rụng, một truyện dài sẽ ra mắt đồng bào tại
FIAP, chiều ngày 30/11/2003.
Nhà thơ Đỗ Bình đặt ra câu
hỏi cho mỗi một người nhạc sĩ được đưa lên sân khấu phỏng vấn :
Anh (hay em)khi viết bài hát thì viết cả lời lẫn nhạc cùng một lần ? Đó là phần đông những bản nhạc tôi
sáng tác như TMBS và CVNX, nhưng khi phổ nhạc 1 bài thơ thì bất thành vấn
đề. Hơn nữa, phương pháp phổ nhạc của tôi dựa trên sự kính trọng
người thi sĩ, cho nên không bao giờ tôi dám sửa đổi hoặc tráo lộn tâm
tình bằng lời của tác giả (xin xem : Giao Mùa - Thơ Phạm Ngọc, Thu
Trên Sông Seine -Thơ Vương Thu Thủy, Thề Non Nước - Thơ Tản Đà,
Tình Vô Vọng - Thơ Bích Thuận... ).
Sau 4 nhạc sĩ lão thành, đến
lượt Trang Thanh Trúc và Linh Chi là hai
nhạc sĩ trẻ tuổi đại diện cho phong trào mới ở hải ngoại, được nhà
điều khiển chương trình giới thiệu cho cử tọa. Theo Nhóm MKH (Em
Ca Hát) trên mạng lưới... Trang Thanh Trúc sinh ngày 5 tháng 3, năm 1964 tại
Nam Vang. Bắt đầu học dương cầm năm 1973 rồi tự học các nhạc cụ
khác như tây ban cầm, sáo, măng cầm. Sáng tác nhạc phẩm đầu tiên năm
1979 mang tên Tháng 9, mùa thu và em. Năm 1997, nhạc phẩm Gọi Người
Xa Vời được Thúy Nga phát hành qua giọng ca của Don Hồ trong CD Vực Sâu
Hạnh Phúc... Năm 2000, Ban Giám Khảo Âm Nhạc hội họp trong chiều ngày
28 tháng 02 (gồm Ns Trần Quang Hải, nữ ca sĩ Bạch Yến, Ns Lê Mộng
Nguyên, Ns Lê Thành Đông, Ns Nguyễn Duy
Thiện) đã trao Giải Nhất cho Tháng
9 và Một Người của Trang Thanh Trúc. Từ
dạo ấy , TTT làm rất nhiều nhạc và phổ nhạc rất nhiều thơ
: Nàng đã ấn hành CD Juste Pour Toi (do TTT phổ nhạc, Tây Ban Cầm Trần
Bá Tùng, Thơ Trần Anh Kiệt) năm 2002 và vừa rồi đã cho ra mắt CD Những
Ngày Tháng Không Quên gồm 12 bài thơ của Phạm Ngọc trong Chiều nhạc
vinh danh Trịnh Hưng tại FIAP ngày 05/10/2003. TTT rất nổi tiếng trên mạng
lưới qua hai Nhóm Nhạc Việt và Em Ca Hát, trong lúc nữ ca sĩ nhạc sĩ vĩ
cầm Linh Chi (cũng thuộc phong trào nhạc trẻ) được yêu chuộng nhất.
Theo tiểu sử MKH : Linh Chi tốt nghiệp
vĩ cầm và Nhạc Pháp Trung Cấp tại Quốc Gia Âm Nhạc và Kịch Nghệ
Saigon, sau 1975 tiếp tục Chương trình Đại Học Âm Nhạc về Phối Khí và
điều khiển Hợp Xướng - Dàn Nhạc. Biết xử dụng các nhạc cụ như
Violon, Viola, Flute, Guitare, Piano... Được Giải Nhất soliste trong chorale của Hội Việt Mỹ lúc
11 tuổi. Linh Chi là một nhà soạn nhạc có biệt tài ngay lúc 15 tuổi, phần
đông là những tình khúc lãng mạn. Nàng có giọng ca rất thánh thót, dễ
thương, dễ cảm, thường hay hát chung với Tuyết Dung trong Nhóm SiliconBand
của Ns Nguyễn Minh Châu. Đã xuất bản năm 2000 : CD Tâm Sự Gởi Về Đâu
mà trong đó nàng hát chung với ca sĩ Phạm Đăng và năm 2001 CD Dạ Quỳnh
Hương (một thành công mỹ mãn). Trang Thanh Trúc, Linh Chi cùng với Ngô
Càn Chiếu, Mộng Trang, Jazzy Thảo Hương,
Lê Hoài Anh, Trần Lê Khang và Nguyễn Linh Quang vân vân... là những nhạc sĩ
đang lên (ở Âu Châu), tất cả thuộc thế hệ thứ hai, rất tiêu biểu
cho phong trào nhạc mới của những năm đầu đệ tam thiên niên kỷ.