Mu>''Nhẹ Bước Vào Thơ'' của Thảo Chi Bùi Mỹ Hoa
hay là cõi mộng của một tình yêu trinh khiếtLê Mộng Nguyên
Ngày Xuân em dạo vườn Xuân
Nắng không đủ ấm ngập ngừng mây trôi.
Hoa đào hừng một góc trời,
Nhẹ cơn gió phẩy, tả tơi rụng đầy !
Hăm lăm năm cuộc đổi thay,
Quê Hương : Quê Mẹ không ngày chôn thân.
Nếu mà... hai đứa mình gần,
Mùa xuân anh nhỉ đâu cần bướm hoa !
Tại mình... hai đứa cứ xa,
Vườn xuân hóa bãi tha ma lạnh lùng.
Hai ngàn năm vẫn Tây Đông,
Hai ngàn năm nữa có gần bên nhau ?
Giẫm chân trên xác hoa đào,
Câu thơ bất chợt rơi vào hư vô...
Trên trời mây trắng lửng lơ
Bay về đâu nhỉ ? Không chờ cũng tan !
Ngày xuân hoa nắng mơ màng,
Vườn xuân thấp thoáng bóng chàng Thi Nhân !
Bài thơ rất đẹp này với nhan đề ''Hăm Lăm Mùa Xuân Trên Nước Mỹ'' của nhà thơ Thảo Chi viết tặng tôi vào đầu tháng 12-1999 cùng lời chúc năm mới 2000, không có đăng trong thi tập ''Nhẹ Bước Vào Thơ'' mà nàng gửi sau đến địa chỉ tôi (qua sự liên lạc ân cần của anh Như Hoa Lê Quang Sinh, Hội trưởng Hội Thơ Tài Tử Việt Nam, Sacramento). Tin tưởng ở tài năng của một đóa hoa chớm nở trong vườn thơ hải ngoại, tôi chăm chú đọc đi và đọc lại nhiều lần thi tập đầu tay của tác giả để thấm nhuần những vần điệu dễ thương, luyến ái, bát ngát và đậm hương tình người. Thảo Chi (sinh tại Bình Thủy, Cần Thơ, tên thật Bùi Mỹ Hoa) là em gái của nữ sĩ Sương Mai ''người chị mà Thảo Chi luôn kính trọng và khâm phục'' (Lời Cảm Tạ, tr. 8). Làm thơ từ 1968, nàng đã từng cho đăng trên tập san Lý Tưởng Không Quân ở quốc nội. Định cư tại San Jose (California, USA) từ 1975, nàng đã cộng tác với ''Cụm Hoa Tình Yêu'' IV-1998 và CHTY V-1999. Trong hai tuyển tập này, nàng đã chứng tỏ là một thi sĩ có nhiều hứng cảm và khôn khéo trong ứng dụng danh từ mặc dầu còn trẻ tuổi : ''Thảo Chi sáng tác rất nhiều và đủ thể loại : Thất Ngôn, Ngũ Ngôn, Lục Bát... Thể loại nào Thảo Chi cũng tỏ ra điêu luyện.'' (Bạt Cung Diễm). Để dẫn chứng thí dụ, trong ''Bài Thơ Chưa Viết Nên Lời'' (CHTY IV, tr. 391), có bốn câu sau đây thật nhẹ nhàng để tự thuật một cảnh chia ly :
Thôi em nhé, em đi đừng ngó lại
Mặc chị buồn nước mắt đọng quanh mi
Ngày chia tay ta không nói năng chi
Trong câm lặng, đã có gì mất mát.
Hoặc mấy câu đầu trong ''Tình Em'' (CHTY V, tr. 35), chan chứa tình đời :
Làm sao anh biết được niềm đau,
Của chiếc lá rơi bỏ nhánh sầu.
Run rẩy lìa cành chiều nắng nhạt,
Biệt ly nào chẳng gợi thương đau ?
Đọc Thảo Chi, tôi lại nhớ Xuân Diệu ngày xưa là nhà thơ tượng trưng của tình yêu, trong ''Vì Sao'' (Thơ Thơ, tr. 22) : ''Làm sao cắt nghĩa được tình yêu ! Có nghĩa gì đâu, một buổi chiều, Nó chiếm hồn ta bằng nắng nhạt, Bằng mây nhẹ nhẹ, gió hiu hiu...''. Nhưng thơ Thảo Chi định nghĩa tình yêu với buồn đau có vẻ đậm đà và thành thật hơn tác giả ''Thơ Thơ'' mà đọc lại ngày nay, ta nhận thấy có nhiều đoạn không tự nhiên vì ép uổng (...''Cô hãy là nơi mấy khóm dừa / Dầm chân trong nước, đứng say sưa / Để tôi là kẻ qua sa mạc / Tạm lánh hè gay; - Thế cũng vừa'' : Vì Sao, 4 câu tiếp theo). Thảo Chi trái lại luôn thổ lộ tâm tình một cách trinh khiết, qua bất cứ thể loại thơ nào... Bài ''Nửa'' trong CHTY 5 đã biến thành ''Một Nửa'' trong ''Nhẹ Bước Vào Thơ'' (tr. 12), mà tôi cho là rất điêu luyện và toàn đượm màu triết lý Á Đông và Đạo giáo :
Nửa một ngày qua. Nửa một đời
Nửa ngày còn lại. Nửa xuân trôi...
Nửa tay ôm nửa sầu ai gửi
Nửa sợi tóc xanh. Nửa bạc rồi !
Nửa giấc mộng đầu, Tan Nửa mảnh
Nửa hàng lệ rớt. Nửa khăn rơi...
Nửa khuya xé nửa vành trăng khuyết
Buộc nửa hư hao. Ném nửa vời !
Và để tưởng nhớ đến ''Ba Mươi Năm Đầu'' (tr. 14-15) nàng đã sống một mối tình dang dở trong thời tươi trẻ nơi cố quận thanh bình : Anh ơi mình đã mất / Những ngày xanh thuở nào / Còn bài thơ em cất / Bây giờ gửi cho nhau... / Nếu mà em lùi được / Về ba mươi năm đầu / Mắt anh chưa lệ ướt / Chắc là mình yêu nhau... Như STAEL đã viết : Thơ phải ''phản chiếu bằng màu sắc, âm thanh và tiết điệu, tất cả vẻ diễm lệ của thế gian'' (La poésie doit ''réfléchir par les couleurs, les sons et les rythmes, toutes les beautés de l'univers''), Thảo Chi có biệt tài tả cảnh ''Nắng Chiều'' ở Monterey (ảnh Bùi Mỹ Hoa, tr. 91) như một trong ''bảy kỳ quan trên thế giới'' :
Chiều Vàng nhuộm ánh nước sông
Chiều tôi đem thả tơ lòng ra khơi !
Nhớ nhung tôi ném nửa vời
Tương tư tôi giữ, chờ người chưa quen
Ngày đi còn giọt sương đêm
Bụi bay che khuất bóng chim cuối trời ! (Chiều Nay Tôi Vẫn nhớ, tr. 90). Như nàng đã viết trong ''Lời Tựa'' (tr. 7) : ''Hãy cùng tôi nhẹ bước vào cõi thơ tuyệt vời, những vẫn thơ tôi viết cho tôi và cho người. Xin dừng chân giây lát, phủi bụi đường xa xôi, thả hồn vào mơ ước quên nhé những ngậm ngùi !'' :
Tất cả thì ra chỉ giấc mơ
Bóng anh, mây trắng, bóng trăng mờ,
Thoáng qua, một thoáng rồi hư ảo...
Còn lại tôi và những áng thơ ! (Chỉ Là Mơ, tr. 47).
Đọc thơ nhẹ nhàng như thế ai cũng tưởng lầm tác giả là một nhà thơ đã sáng tác trong tinh thần sảng khoái (và hạnh phúc tràn đầy). Trong thực tế : Mỗi chữ người ơi ! Vạn chữ sầu / Mỗi câu là triệu nhịp thương đau ! Tôi nhớ đến nữ sĩ Khánh Hà cũng đã hết sức theo đuổi bóng nàng thơ (''Ta kiếm tìm em quả là vất vả, Từng phút từng giây, Ta lắng nghe ta, Trong vũ trụ bao la kỳ ảo...'' : Nghệ Thuật số 63, th. 06-1999). Thảo Chi tương tự phần đông những nhà thơ khác, chắc đã phải khổ đau mới hứng cảm những vần điệu thơ hay. Nhưng cái đau khổ của nàng không cực độ như trong thơ Việt Dương Nhân (NT số 65, th.08-1999), cái thương của nàng không ''da diết'' như trong thơ Thương Hà (NT số 67, th. 10-1999), cái yêu của nàng không đặc quyền xác thể như trong thơ Bích Xuân (NT số 57, th. 12-1998) ! Trái lại, ''Nhẹ Bước Vào Thơ'' của Thảo Chi (như nhan đề thi tập đã đại khái sơ chỉ) là một làn gió thoảng qua, là một ''Lời Tình Tự'' (tr. 88-89) êm dịu và ưu ái :
Anh gửi cho em một đóa hồng
Đóa hoa ươn ướt giọt sương trong
Anh yêu anh nói : Tình anh đó
Em giữ giùm anh câu ước mong !
Anh nói gì ôi sao dễ thương ?
Gửi em làn gió thoảng mùi hương
Yêu em anh gửi tình theo gió
Và cánh hoa hồng ướp chút sương
Cái yêu của Thảo Chi không thê thảm trong hồi tưởng quá khứ như trong thơ T.T.KH. (''Người ấy thường hay vuốt tóc tôi, Thở dài trong lúc thấy tôi vui; Bảo rằng : ''Hoa giống như tim vỡ, Anh sợ tình ta cũng vỡ thôi !'') song rất nhẹ nhàng trong tinh thần và phẩm giá của lứa đôi, rất ''Xuân Diệu'' một lần nữa (''Có một bận em ngồi xa anh quá, Anh bảo em ngồi xích lại gần hơn'') :
Xích lại gần đây em vuốt tóc
Anh à, mình đã hết chia phôi
Anh, kìa đôi bướm vờn trong nắng
Chúng cũng giống mình luôn có đôi ! (Lời Tình Tự)
Thơ Thảo Chi Bùi Mỹ Hoa cũng như tên thật của nàng và chính theo định nghĩa của STAEL đã nói trên, là phản ảnh tất cả diễm lệ trong tình yêu và trong cách miêu tả tình yêu, ngay đến cái buồn cũng thấm nhuần màu sắc và âm thanh của thế gian :
Chiều ra biển ngó mây trôi
Trời ơi đây dấu chân người bỏ quên
Của ai ? Ai có biết tên
Nỡ nào bỏ hết ưu phiền lại đây ? (Ôm Dấu Chân Sầu, tr. 107). Hoặc trước cái đẹp của một ''Buổi Chiều Nắng Rơi Xuống Biển'' (tr. 30-31) ở San Jose là nơi Thảo Chi trú ngụ, nhà thơ nghĩ đến người yêu, tự hỏi :
Nơi anh đang ở, nắng hay mưa ?
Xứ Bắc Cali lạnh mỗi giờ
Tôi thả hồn theo làn khói mỏng
Người ơi ! Tôi hỏi : Nhớ nhau chưa ?
............................................................
Chiều rơi xuống phố nơi anh ở
Có giọt nắng vàng ướp chút hương,
Hoa thắm phơi mình trên thảm cỏ...
Chiều rơi xứ Bắc, đặc mù sương !
Trời ơi, được người đẹp yêu thương như thế sao người đàn ông lại luôn ngày vắng bóng ? Từ mùa rét lạnh : Đông đến ngoài sân hết lá rơi / Nhớ anh sao nhớ quá đi thôi (Chữ Tình, tr. 73) và khi thấy ''Hoa Tuyết Tan Rồi'' (tr. 86-87) : Ở chỗ anh mưa, đây cũng mưa / Trôi luôn giọt nắng sáng, chiều, trưa ! cho tới hôm nay, nhân dịp tân niên ''Em Tạ Ơn Đời Ngọn Gió Xuân'' (tr. 26-27), nhà thơ họ Bùi tiếp tục ca ngợi ''thơ muôn đời thơm ngát như đóa hồng xinh tươi'' (Lời Tựa) :
Anh ơi ! em nói lời tha thiết
Từ trái tim vừa trổ lá xanh
Cúi xuống anh hôn màu lá biếc
Lá run vì gió nhẹ rung cành...
Em tạ ơn đời rồi ngủ thiếp...
Ngoài sân gió thổi ngọn đầu Xuân !
Còn biết bao nhiêu vần thơ đẹp mà vì thì giờ eo hẹp tôi không thể trích hết, chẳng hạn trong khái niệm thời gian, Thảo Chi không phút do dự đã nhận thức một thực tế mà không bất cứ người thiếu phụ nào thoát khỏi (Định Nghĩa Thời Gian, tr.60-61) :
Thời gian là nếp nhăn trên má
Lấy phấn tô hoài giấu được đâu !
Mấy lớp son hồng ai mới xóa,
Soi gương rồi khóc, tưởng chiêm bao !
Cuộc đời chẳng qua cũng như ''Giấc Nam-Kha hay Giấc Mộng Kê Vàng'' (x. bài tôi giới thiệuTạp Bút Chuyện Ngày Qua của Nguyễn Ngọc Diệp : NT số 58, th. 01-1999), Thảo Chi về mặt này đã chứng minh một tâm hồn thấm nhuần Lão tử (Tình Gần Hay Xa, tr. 54-55), trong hứng cảm những vần thơ tuyệt vời (ta đoán được nỗi buồn man mác của nhà thơ mỗi ngày mỗi chứng kiến thời gian qua, không thể xoay chiều, chuyển hướng) :
Chợt tỉnh giấc mới hay đời mộng mị
Đá già nua, tình nào chẳng hao gầy ?
Ôm khờ khạo đi tìm người tri kỷ
Ai nào ngờ một thoáng khói sương bay
Làn tóc rối còn thoảng mùi hương cũ
Đôi môi gầy, phờ phạc nụ tình xưa
Chút tình con trôi theo giòng nước lũ
Hỏi tình ai có còn chút hương thừa ?
''Nhẹ Bước Vào Thơ'' : Thơ và Ảnh của Thảo Chi Bùi Mỹ Hoa do HTTTVN và tác giả xuất bản năm 1999 (125 trang, Lời Tựa và Lời Cảm Tạ, Hình Bìa và Hình Phụ Bản : Bùi Mỹ Hoa, LRPS, Bạt : Cung Diễm), gồm 45 bài (đó là không kể bài thơ đẹp bằng tiếng Anh Lion ! Lion ! do Phượng Vĩ là con gái của TC, sáng tác lúc mới 9 tuối năm 1992 và những bài trong ''Phần Thi Họa'' của Sương Mai, Trần Vấn Lệ, Người Sông Tương và Song Linh) phần đông với mục đích đề cao (như tôi đã nói nhiều lần ở trên) cái đẹp trong tình yêu tinh khiết, cái đẹp trong cách diễn tả tình yêu (Người con trai ấy không là gió / Gió chẳng về hôn lên tóc, môi... / Tôi ước người là loài chim nhỏ / Lòng son tôi mãi nhốt chân người : Tôi Ước, tr. 09), cái đẹp trong kỷ niệm (Thư viết cho anh đâu kể hết / Chữ Tình em gói, gửi theo đây / Lời yêu, lời nhớ em còn giữ / Anh ạ, đừng cho gió cuốn bay : Chữ Tình, tr. 73), cái đẹp trong không gian và thời gian (Có gì ? Chút nắng rớt vào thơ / Một chút ngày đi chẳng đợi chờ / Chút nhớ, chút mong và cứ thế... / Hồn tôi đầy những chút bâng quơ ! : Cõi Đời Rồi Chút Cõi Vô Biên, tr. 40, hoặc : Nếu tôi mà vẽ được giờ / Thì thời gian sẽ... Không mờ bóng anh : Nếu Tôi Vẽ Được Thời Gian, tr. 76), cái đẹp qua bốn mùa, vạn vật, mưa gió, tuyết bay... (Thôi thì anh ở em về / Dù mưa hay nắng cũng tê tái buồn / Có gì trong hạt mưa tuôn / Thấy gì trong giọt nắng trườn trên sân / Mưa dầm , mưa có thành sông ? Nắng tươi nắng có bềnh bồng tóc em ? : Lục Bát Nắng Mưa, tr. 48). ''Nhẹ Bước Vào Thơ'' còn gồm 9 tấm ảnh nghệ thuật quốc tế (Thảo Chi cũng là một nhà nhiếp ảnh có biệt tài) đã được trình bày tại Trung Tâm Văn Hóa San Jose hôm 18/07/1999 nhân dịp thi tập đầu tay của nàng ra mắt đồng bào ở Cali, để làm nổi bật tất cả vẻ diễm lệ của tâm hồn nhà thơ trước tình người, tình đời và ân huệ của hóa công :
Tôi nhớ anh như nhớ mặt trời
Nụ hôn làm dấu : Nét son môi...
Yêu anh tôi muốn tan thành nắng,
Hôn dấu chân người, tôi bỗng vui !
Hôn dấu chân người tôi chợt thấy
Cả rừng hoa thắm, nở trên môi,
Có con bướm đẹp vờn trong nắng
Mình nắm tay nhau, hé miệng cười...
Lê Mộng Nguyên