- Đọc
Tập Truyện Loại Biên Khảo Sử
-
“Mộng Bá Vương”
- của
Nhà Văn Đỗ Hùng
phương điền nguyên
[Lời người viết: Sau ông
Nguyễn Triệu Luật, một nhà văn căn cứ trên những nhân vật của
sử để viết
truyện, được người đời truyền tụng. Rồi
đến nhà văn Nam Dao, hiện ở Canada cũng viết truyện lịch sử giai
đoạn Trịnh-Nguyễn và anh em Tây-Sơn đầy kịch tính; đến nay nhà văn
Đỗ Hùng vừa mới cho xuất bản cuốn MỘNG BÁ VƯƠNG – cũng
loại sử truyện – bằng lối văn kể chuyện giản dị, trong sáng
có giá trị văn học mà người đọc rất thích thú. Truyện có sức
lôi cuốn người đọc thường do tài năng của người viết văn.
Tập truyện của
Đỗ Hùng đưa những lời đối thoại, phù hợp với tình tiết
từng nhân vật rất “tỉnh, ung
dung” hay nói cách khác là không cường
điệu, gượng ép. Các nhân vật liên kết, gắn bó theo lẽ “trung
thực tuần tự của chính sử.” Tuy nhiên, bạn đọc vẫn không
thấy thiếu vắng sự phong phú khung trời lãng mạn của bối cảnh
lịch sử mà thân phận người éo le thường gặp.
Được biết,
Mộng Bá Vương xuất hiện lần đầu tiên trên tuần báo Chính Nghĩa
của Kim Âu Hà Văn Sơn cách đây ba năm, kế đó là nguyệt san Non
Nước của bà Nguyễn Thúy Loan tại Georgia. Và Mộng Bá Vương bước
dài thêm những lần nữa, được in trên hai tuần báo Đất Nước
và Đất Việt bên California; riêng tờ Đất Việt còn có một ấn
bản nữa ở Pháp. Ngoài ra, cuốn Mộng Bá Vương còn được các
sử gia nhận đọc để phê bình như: Linh mục Công giáo sử Phan Phát
Huồn; Nguyễn Cần (Tú Gàn); sử gia Vũ Ngự Chiêu (Nguyên Vũ); sử
gia Nguyễn Mạnh Quang (Tiến sĩ sử Hoa Kỳ)].
Với công trình nghiên cứu ba năm ba bộ sử lớn nhất:
“Đại Việt Sử Ký Toàn Thư” [dưới thời Lê-Trịnh];
“Đại Việt Sử Ký Tiền Biên” [do Ngô Thì Nhậm, Ngô Thì Sĩ,
Ngô Thì Đản]; “Khâm Định Việt Sử Thông Giám Cương Mục”
[của Quốc Sử Quán triều Nguyễn] và những tài liệu khác mà Đỗ
Hùng có được... Ông tài tình chi tiết lại những đoạn đời của
lịch sử cận đại [khoảng 300 năm, từ khi Mạc Đăng Dung ép đổ
nhà Lê, cho đến lúc nhà Tây Sơn mạt vận để khởi đầu Nguyễn
Ánh], nhà văn Đỗ Hùng đã cho xuất bản tập truyện MỘNG BÁ VƯƠNG
vào cuối tháng Hai năm 2001; do nxb Văn Hữu in lần thứ nhất, Văn
Hóa phát hành tại Hoa Kỳ. Bìa là hình ảnh một chiếc ngai vàng
“mịt mờ sương khói, ẩm mốc đen thâm của một thời hoàng kim,
tôn vinh, lẫn sau bao mưu mô, chém giết...” Và lưng chiếc ngai
vàng, một bóng người đầu chống càm, ôm chân bó gối [biểu
tượng con người có quyền thế, nhưng rất đỗi cô đơn] của họa
sĩ Nguyễn Trọng Khôi. Layout Lâm Chương. Sách dày hơn 300 trang. Đó
là về hình thức cần phải có của loại tập truyện sử. Sách
không hào nhoáng mà mang vẻ nặng suy tư của cả người viết lẫn
đọc.
Đỗ Hùng đưa người đọc đi từ giai đoạn Mạc Đăng Dung soán ngôi nhà Lê [Mộng Bá
Vương], được Thái sư Nguyễn Kim, trung quân nhà Lê, đưa con
rể là Trịnh Kiểm ra đất Bắc; để rồi Nguyễn Kim bị đầu độc chết
- Trịnh Kiểm nắm hết binh quyền, lất
át vua Lê. Trên đất nước Việt,
thành hình cùng lúc hai triều đại, gọi là Nam-Bắc Triều. Cuộc phân
chia đầu tiên trong lịch sử dân tộc [trang 54].
Sau giai đoạn trên, đến “Cuộc
Tương Tàn,” Trịnh Kiểm hỏi ý kiến Trạng Trình về ý định
lên ngôi vua, được cho ý kiến là nên
lấy giống cũ mà gieo; Trịnh Kiểm lập Lê Duy Bang, tức Lê Anh Tôn
lên ngôi. Nhân dịp này, Nguyễn Hoàng
[cậu của Trịnh Tùng] nài nỉ chị là Ngọc Bảo, xin anh rể [Trịnh Kiểm]
cho mình vào trấn thủ Thuận Hóa. Rồi anh em Trịnh Cối và Trịnh Tùng
bất hòa. Nhà Mạc tiến quân đánh Trịnh/Lê. Trịnh Tùng nắm hết quyền bính. Thời
gian này, vua Lê rất sợ Trịnh Tùng nên trở thành bù-nhìn. Trịnh
và Mạc vẫn đánh nhau. Lại bắt đầu Lê
Duy Đàm, tức Lê Thế Tôn giao Trịnh Tùng được quyền xử
trước mới trình sau. Năm Canh Tý, 1600, Lê
Duy Tấn 12 tuổi lên ngôi tức Lê Kính Tôn, lấy con gái của Trịnh
Tùng. Trịnh Tùng coi vua như thừa, sử dụng nghi vệ đế vương. Bình An
Vương Trịnh Tùng trở thành Chúa Trịnh từ
đây. Nước Việt lập thể chế có vua
coù chúa từ đó. Lê Kính Tôn
mưu với con thứ của Trịnh Tùng là Trịnh Xuân ám sát Chúa nhân
cuộc đua thuyền nhưng thất bại. Lê Kính Tôn tự xử, con là Lê Thần Tôn kế vị. Lúc này Trịnh
Xuân làm loạn phủ chúa sau khi nghe Trịnh Tùng lập Trịnh Tráng làm
thế tử. Trịnh Tùng mất, Thanh Đô Vương Trịnh Tráng nối nghiệp cha, quyết
tóm thâu quyền lực của lãnh chúa phương Nam Sãi Vương Nguyễn Phúc Nam, đưa dân vào cảnh
lầm than gần nửa thế kỷ. Thế quân Nguyễn áp lực nặng ở Nghệ
An, tháng Chín năm Đinh Dậu Trịnh Tráng từ trần, Tây Vương Trịnh Tạc thay cha nắm quyền chinh chiến.
Năm Tân Dậu 1682, Trịnh Tạc mất; Trịnh
Căn lên nối nghiệp. Trong thời gian này, ba người con và cháu
của Trịnh Căn lập làm thế tử bất ngờ chết đi. Kỷ Sửu 1709
Trịnh Căn chết, Trịnh Cương nối
nghiệp. Trịnh Cương biết nghiệp báo của tổ phụ nên lấy đức phá
nghiệp; đối với vua Lê, chúa trân trọng giữ đúng nghi lễ nên vua
Lê Dụ Tôn mến phục chúa. Rồi
Trịnh Cương mất trong tuổi 40, Uy Nam Vương Trịnh Giang nối nghiệp. Trịnh Giang ác,
ăn chơi trụy lạc nên đất nước loạn lạc; vua Lê bị kết án hoang
dâm phải phế. Rồi Trịnh Giang bị phế; Trịnh
Doanh ngự trị phủ liêu. Năm Đinh Hợi 1768, Trịnh Sâm kế nghiệp phụ thân, thù
hận anh rễ là Thái tử Lê Duy Vĩ.
Hai họ không còn hòa hiếu như thời Trịnh Doanh. Thời gian này, vì
Trương Phúc Loan lộng quyền nên Trịnh Sâm quyết định Nam tiến, chiếm
Phú Xuân, Thuận Hóa. Nhưng mầm tranh giành trong cung chúa Trịnh bộc
phát càng cao.
Bắt đầu từ đây, độc giả đi vào chi tiết “Hồng Nhan,”
chuyện Bà Tuyên Phi Đặng Thị Huệ [tục gọi Bà Chúa Chè lấy Trịnh
Sâm đẻ ra Trịnh Cán] và cũng bắt đầu có quân Tây Sơn khi Nguyễn Hữu Chỉnh trốn
khỏi miền Bắc về đầu. Quân Tây Sơn đánh như bão, quân Trịnh từng mảng tan vỡ.
Cơ nghiệp 200 năm của chúa Trịnh [Đoan
Nam Vương Trịnh Khải – là con
trưởng của Trịnh Sâm bị phế – trước đó có tên là Vương
tử Trịnh Tông - ứng với lúc lên một, Trịnh Tông được cho ăn
thôi nôi, giữa bao số đồ chơi, có cục đất, Tông cằm cục đất
đập bể nát], quân Trịnh tan chỉ hai tuần lễ.
Hồng Nhan là câu chuyện
đầy tình tiết lãng mạn giữa Chúa Trịnh Sâm và Bà Chúa Chè,
Tuyên Phi Đặng Thị Huệ, giữa lúc hàn vi đi hái chè, bà hát trên
đồi:
- “Chị giàu chị lấy ông nghè
- Chúng em khốn khó trở về lấy vua.”
Tình
huống như bao cung nữ bị vua/chúa lãng quên trong cung cấm; đến nỗi
Ôn Như Hầu Nguyễn Gia Thiều viết ra Cung Oán Ngâm Khúc và Nguyễn
Hữu Chỉnh viết Cung Nữ Thi được người đời truyền tụng sau này.
Riêng Tuyên Phi Đặng Thị Huệ quá được ân sũng của Trịnh Sâm. [Trong đoạn này, quý đọc giả sẽ
gặp Nguyễn Khản là anh Nguyễn Du, La Sơn Phu Tử, Nguyễn Gia Thiều,
Thái Thượng Lãn Ông, Phan Huy Ích... tên của các nhân vật trong văn
học sử mà người đọc thường gặp]. Đến khi Trịnh Sâm mất, Ngọc
Hoan âm mưu với kiêu binh đưa con mình lên ngôi Chúa,
đày Tuyên Phi Đặng Thị Huệ ra Sơn Lăng để hương khói mộ phần cho
Trịnh Sâm.
Chim Bằng bắt đầu vào
năm Nhâm Tuất 1742 với Nguyễn Hữu
Chỉnh còn nhỏ tuổi. Chỉnh làng Động Hải, huyện Chân Phúc, trấn
Nghệ An theo học với ông đồ Ngang, 16 tuổi đỗ Hương Cống [cử
nhân]. Sau ngày thi đỗ, Chỉnh chuyên tâm nghiên cứu binh thư đồ
trận, tự đặt hiệu là Bằng Lĩnh, ví mình như chim Bằng tách gió
mù khơi. Năm Giáp Ngọ 1774, lợi dụng triều đình chúa Nguyễn rối
loạn, quân Tây Sơn chiếm thành Qui
Nhơn. Nguyễn Nhạc xin thần phục chúa Trịnh [Tông]. Chỉnh về đầu,
Nhạc phục tài biện thuyết của Chỉnh. [Chỉnh âm mưu chia đôi sơn hà
với họ Trịnh, kế không thành nên xuôi Nam đầu Tây Sơn]. [Vua] Tây
Sơn là dân dã, rất trọng đám danh sĩ Bắc Hà, trong đó có Chỉnh
nên được trọng vọng.
Anh em Tây Sơn, Chỉnh phục và sợ nhất Nguyễn Huệ. Chỉnh xa quê hương, muốn
dựa thế lực Tây Sơn diệt cả vua Lê lẫn Chúa Trịnh để về lại
Bắc. Vua Tây Sơn muốn đánh Phú Xuân, nhưng Chỉnh thuyết Tây Sơn
động binh đánh Trịnh. Chỉ trong vòng hai tuần, Tây Sơn làm chủ đất
Thuận Hóa. Rồi Chỉnh thuyết phục Huệ kéo quân ra Bắc, chỉ một trận
đánh tan quân Trịnh. Nhân dịp tiệc vui thắng trận, Chỉnh lỡ lời
“nhân tài đất Bắc chỉ còn
Chỉnh...” Huệ cười: “Đúng...
người đất Bắc ta không ngại ai. Chỉ còn mình ông đó thôi!”
Dẹp được Trịnh theo lẽ phù Lê, Nguyễn Huệ do sự dàn xếp của
Chỉnh, lấy Bà Chúa Tiên, con vua Lê
Hiển Tôn. Hiển Tôn băng, hoàng tôn Duy Kỳ, niên hiệu Lê Chiêu Thống lên nối ngôi. Khi rút
để lo cho maặt trận miền Nam, Nguyễn Huệ sợ Chỉnh là ‘tay khuynh
đảo khôn lường...’ nên Tây Sơn bỏ lại, dặn Vũ Văn Nhậm, con rể Nguyễn Nhạc theo
dõi Chỉnh, vì người đời đất Bắc ghét Chỉnh phản Chúa Trịnh.
Lẻ loi, không ai chứa chấp, Chỉnh về quê cha làm giả lệnh vua
Lê, tuyển mộ lính. Vua Lê Chiêu thống căm thù Trịnh, triệu Chỉnh về
dẹp loạn. Cơ nghiệp Chúa Trịnh đến Trịnh Bồng chấm dứt hơn 200 năm
phi đế phi bá bị Chỉnh và vua Lê Chiêu Thống đốt sạch. Nhà Lê sau
bao năm chinh chiến không tiền, Chỉnh bàn với vua lấy vật dụng bằng
đồng đúc tiền, nước nhà tạm ổn. Năm Đinh Mùi 1787, vua âm mưu
đầu độc Chỉnh, Chỉnh bỏ qua vì còn đại cuộc. Sau khi đánh tan
tướng Hoàng Phùng Cơ [nhà Lê], thanh thế Chỉnh lẫy lừng thiên hạ.
Chỉnh xui vua cho sứ giả vào Phú Xuân xin Nguyễn Huệ lại đất. Tiến
sĩ Trần Công Xán [thầy Chỉnh] vào gặp Nguyễn Huệ. Biết mưu này do
Chỉnh, Nguyễn Huệ nói: Ta quyết ra
Bắc giết cha con tên Chỉnh. Rồi Nguyễn Huệ đánh thành Qui Nhơn và
Bắc Hà để Chỉnh không có thời gian củng cố quyền lực. Huệ cho Phan Văn Lân và Ngô Văn
Sở hợp với Vũ Văn Nhậm tiến quân ra Bắc. Dân kinh thành sợ
Nhậm tàn ác, cướp báu vật nên tìm nơi lánh nạn. Kinh thành máu
đỏ. Quân Chỉnh đến Hà Đông, bàn với hai con dẫn 400 quân về
Thăng Long, vua Lê chạy lên Kinh Bắc. Vũ Văn Nhậm cử tướng Nguyễn
Văn Hòa đem 5 ngàn quân truy kích cha con Chỉnh. Tây Sơn bắt Chỉnh giải
về Thăng Long. Chỉnh muốn gặp Nhậm, Nhậm quyết giết Chỉnh cho ngựa
xé.
Đoàn Nương [vợ Chỉnh] có mặt trong đám người đến pháp
trường, [sách viết]:
“...Con
phố thênh thang không có bóng người. Lúc sau, Nương nghe một hồi
chiêng trống vọng lại. Tiếng âm u báo hiệu lúc lâm chung... Nương
ứa nước mắt. Hỡi trời, trời chẳng thương hào kiệt, chẳng xót
anh hùng... Người lão bộc đợi sẵn ở cổng đưa Nương vào nhà.
Căn nhà đẹp yên tĩnh nhìn ra Hồ Tây. Bước vào nhà, Nương thấy
lão lập sẵn bàn thờ, bài vị. Lão đưa nàng nén hương. Nương
khóc. Trời đã về chiều... Mưa rơi hiu hắt. Định mệnh độc ác
cách chia kiếp người đôi bờ sinh tử. Câu kinh cầu vô vọng mờ
trong hương khói vô thường. Trời đã về chiều... Nương nghe rất
rõ hàng trăm tiếng chuông chùa nhỏ giọt. Chính chồng nàng đã
từng ra lệnh thu chuông đúc tiền, nay người mất nhưng chuông vẫn
còn, vẫn thong thả ngân nga... Kỳ diệu thay tiếng chuông sưởi ấm
lòng người. Nâng đỡ kẻ yếu đuối, kẻ cô đơn đi trọn kiếp
phù trầm luân lạc...”
Tây Sơn Đại Huynh: 1765,
quyền thần Trương Phúc Loan tự
động đổi di-chiếu đặt Nguyễn Phúc Thuần 12 tuổi lên ngôi là Định Vương để dễ sai khiến. Phong
cách và võ nghệ của Nhạc được giới võ lâm tôn Tây Sơn đại
huynh. Nhạc được tặng kiếm báu và
thầy dạy học, Giáo Hiến, đặt kế hoạch. Nhạc tạm thời nhận
chức Biện Lại [thu thuế]. Nguyễn Huệ khẩn hoang tại Tây Sơn Thượng
tuyển người. Nguyễn Lữ đang tu cũng về giúp Huệ luyện quân. Các
hào kiệt Trần Quang Diệu, Võ Văn Dũng,
Bùi Thị Xuân vào Tây Sơn Thượng đầu quân.
Năm Tân Mão, 1771 Nam Hà đói lớn, người ta ăn cả thịt
người; Nhạc nói vào Tây Sơn Thượng sẽ có cơm ăn. Vụ thuế năm
ấy Nhạc đem về chiến khu. Nhâm Thìn 1772, tri huyện Tuy Viễn đem vài
trăm quân dẹp giặc cướp Nguyễn Nhạc bị Trần Quang Diệu đánh cho
tan tác. Thanh thế Tây Sơn lớn như thổi - lấy của người giàu cho
người nghèo. Các sắc dân thiểu số cũng thần phục Tây Sơn. Tù
trưởng Banard gã con gái giúp chồng trong việc phá rẫy. Nữ chúa
Chiêm Thành yểm trợ Tây Sơn. Nhạc điều binh dùng tiếng trống hào hùng, dồn dập, thôi
thúc vang rền như tiếng quân reo ngựa hí, điệu khải hoàn tưng
bừng, vui tươi náo nức lòng người. Nguyễn Nhạc nghe tiếng trống
thấy lòng rạo rực, như đang chiến đấu giữa sa trường với hàng
hàng lớp lớp tướng sĩ [sách dẫn]. Mùa Xuân Quý Tỵ 1773,
Nguyễn Nhạc xưng Tây Sơn Vương,
Nguyễn Lữ lo lương thảo, Nguyễn Huệ chỉ huy doanh trại. “Thập bát cơ” là 18 người chỉ huy
nòng cốt lúc ban đầu của Tây Sơn.
Mùa Thu năm ấy, quân Tây Sơn chia ba đạo quân, chiếm huyện Tuy
Viễn, Bồng Sơn, Phù Ly, Phú Yên, Diên Khánh, Bình Thuận; bao vây Qui
Nhơn [tức thành Đồ Bàn, kinh đô
Chiêm Thành cũ] nhưng không được. Tây Sơn rút lui tính kế. Vài
ngày sau tin Nguyễn Nhạc bị quân Nguyễn phục kích bắt. Nguyễn Nhạc bị
trói nằm trong cũi đưa vào thành; pháo nổ vang, quân Tây Sơn trà
trộn trong dân tiến vào chiếm thành - Nguyễn Nhạc ra khỏi cũi, chỉ
huy chiếm thành. Qui Nhơn thất thủ. Tây Sơn tiến đánh Quảng Ngãi.
Bọn cướp biển người Tàu về hàng phục. Quân Nguyễn cứu viện
bị Tây Sơn phá vỡ tại núi Bích Khê. Quảng Nam thất thủ làm Phú
Xuân kinh hoàng vì thiếu lương thực, may có thuyền chuyển lương của
Mạc Thiên Tứ từ HàTiên sắp vào tiếp. Quân Tây Sơn cướp
lương. Định Vương thân chinh dẫn quân tái chiếm Quảng Nam, nhưng phải
rút về vì quân Trịnh trên đà Nam tiến. Giữa mùa Đông, quân Tây
Sơn bị đẩy khỏi Quảng Nam.
Cuối tháng Mười, quân Trịnh mang tối hậu thư vào Phú Xuân
buộc Định Vương đầu hàng và nộp Trương Phúc Loan. Định Vương muốn
hàng, nhưng hai tướng Võ Di Nguy
và Đỗ Thành Nhân không chịu.Trương
Phúc Loan bị bắt giải sang Trịnh. Quân Trịnh chưa thỏa mãn, vẫn tiến.
Nhà Nguyễn chạy vào Cửa Hàn, Quảng Nam; trong đó có Nguyễn Phúc Ánh [con Nguyễn Phúc Luân]
chạy vào Gia Định. Giữa khi
Trịnh-Nguyễn đánh nhau, Tây Sơn tổ chức phản công, Nguyễn Huệ
chiếm Phú Yên, Quảng Nam... Bính Thân 1776, Tây Sơn đánh quân Nguyễn
ở Sài Côn, Trấn Biên. Nguyễn Phúc Ánh chạy xuống Cà Mau. Nguyễn
Nhạc xây đàn Nam Giao chuẩn bị lên ngôi thiên tử năm 1778, niên
hiệu Thái Đức; phong Nguyễn Lứ
làm Tiết Chế, Nguyễn Huệ Long Nhượng Tướng Quân. Nguyễn Phúc Ánh
được Bá Đa Lộc che chở, đang ở
gần thủ đô Vọng Các [Xiêm]. Nguyễn Huệ trở về Qui Nhơn, quân
Nguyễn do Đỗ Thành Nhân, Dương Công
Trừng, Châu Văn Tiếp chiếm Vĩnh Long, Gia Định; đem Nguyễn Phúc
Ánh về Gia Định. Năm Tân Sửu 1781, quân Nguyễn có đủ tàu chiến
do Pháp giúp. Tây Sơn đem thủy binh đánh Gia Định tại cửa Cần
Giờ, giết thuyền trưởng Pháp, Nguyễn Ánh chạy ra đảo Phú Quốc,
đảo Cổ Long... Mùa Xuân 1784, Nguyễn Ánh cầu cứu quân Xiêm. Thủy
quân Xiêm bị đại bại tại Rạch Gầm và Rạch Xoài Mút. Nhưng trong
thời gian này, tình huynh đệ của Tây Sơn sứt mẻ, thế chân vạc
gãy mất một [Nguyễn Lữ mất], Nguyễn Huệ vây thành Qui Nhơn của
Tây Sơn Vương. Nguyễn Ánh củng cố lực lượng. Bá Đa Lộc thay Ánh
ký nhường đứt đảo Côn Sơn
và cảng Hội An cho Pháp. Pháp giúp kỹ thuật. Vua Tây Sơn chủ quan coi
thường, do việc chán nản gia đình. Mậu Thân 1788, Võ Tánh kéo quân
về trợ lực quân Nguyễn; và cũng năm này Nguyễn Huệ ra Bắc giết
Vũ Văn Nhậm.
Trong Nam, Nguyễn Ánh chiếm lại Gia Định. Không về Nam thanh toán
quân Nguyễn được - Nguyễn Huệ biết vua Càn Long nhận lời cầu
cứu của Lê Chiêu Thống cổng rắn cắn gà nhà, cho Tôn Sĩ Nghị đem trên 3 vạn quân chà
nát vùng thượng du miền Bắc. Quân Thanh nghênh ngang vào Thăng Long.
Nguyễn Huệ phải lên ngôi hoàng đế năm 1788. Ba ngày sau vua Quang Trung ra lệnh xuất quân. Nguyễn
Huệ hỏi ý La Sơn Phu Tử, bàn kế
tấn công địch vào dịp tết nguyên đán. Kỷ Dậu 1789,
Tây Sơn phát pháo tiến quân. Mồng Ba Tết hạ thành Hà Hồi. Mồng
Bốn Tết, vua quàng khăn vàng quyết tử chiến, đốt hết lương thảo,
tiến đánh Ngọc Hồi. Chiến trường mù mịt khói.
Quân Thanh đạp chết lên nhau mà chạy. Hứa Thế Hanh bị chém rơi đầu. Sáng
mùng Năm, Tôn Sĩ Nghị không kịp măïc áo giáp, chạy trốn. Chiều
mồng Năm, vua Quang Trung vào Thăng Long áo bào đen khói súng. Tuy
nhiên, biết nước lớn không chịu nhục, vua Quang Trung giao cho Ngô Thì Nhậm và Phan Huy Ích lo việc ngoại giao. Vua Thanh
phong Quang Trung làm An Nam Quốc Vương. Đầu năm 1792, Quang Trung viết thư
trách anh để mất Gia Định, muốn hợp cùng anh chiếm lại Gia Định;
nhưng Quang Trung bị bệnh mất năm 40 tuổi, tạo cơ hội Nguyễn Ánh
thoát hiểm.
Quân Nguyễn vây chặt Qui Nhơn. Vua Tây Sơn cầu cứu cháu là
vua Cảnh Thịnh. Cảnh Thịnh nhỏ dại,
mọi quyết định trong tay người cậu là Thái Sư Bùi Đức Tuyên. Tuyên mật lệnh cho Phạm Công Hưng chiếm luôn Qui Nhơn.
Thái Úy Hưng vào thành ngang nhiên kiểm kê. Thanh báu kiếm trên tay
vua lóa sáng, lao thẳng vào mặt tên hỗn xược. Hưng tránh kịp. Báu kiếm rơi xuống nền nhà biến thành
làn khói xanh bay mất. Rằm tháng Chạp Quý Sửu 1793, vua Thái
Đức nằm bất động. Có cánh chim lẻ loi hót nghe não lòng. Nguyễn Ánh đại thắng vào tháng Năm năm
Nhâm Tuất 1802, lấy niên hiệu Gia Long.
*Tập truyện Mộng Bá Vương nghiên cứu viết trong
ba năm, có giá trị văn học sử. Đỗ Hùng 6590 Patriot Dr., Columbus, GA
31909, đt: 706-569-1086. [pđn]
phương điền nguyên